Lesstof

We gebruiken de term zelfvertrouwen vaak verkeerd omdat de betekenis ervan verward wordt met zelfeffectiviteit en zelfrespect. Hieronder zullen we zien wat het verschil ertussen is en proberen we ze van elkaar te onderscheiden:

Zelfeffectiviteit: verwijst naar het geloof in je eigen vermogen om een specifieke taak te volbrengen. Als je niet gelooft dat jouw project gaat slagen dan is de kans groot dat je er ook minder inspanning voor doet en daardoor er niet in slaagt alleen al omdat je denkt dat je er niet goed in bent. Samenvattend: mensen met een lage zelfeffectiviteit steken vaak minder energie in een taak als ze niet geloven dat ze erin zullen slagen waardoor de kans op mislukking juist groter wordt.

Zelfvertrouwen: in vergelijking met zelfeffectiviteit geeft zelfvertrouwen meer algemeen aan hoe waarschijnlijk het is dat je een doel zult bereiken op basis van je ervaringen uit het verleden. Als je ergens in oefent, vergroot je vermogen om die taak goed uit te voeren. Dit kan je ook betrekken op sociaal gebied (hoe groot is de kans dat je wordt geaccepteerd in een sociale groep). Als je door een bepaalde groep eerder al eens belachelijk bent gemaakt, ben je de volgende keer misschien minder zelfverzekerd als je je in andere groepen begeeft. Zelfvertrouwen en zelfeffectiviteit zijn beide geworteld in ervaring maar zelfvertrouwen weerspiegelt een bredere kijk op jezelf, in plaats alleen op specifieke taken.

Eigenwaarde/zelfrespect: deze term wordt het meest verward met zelfvertrouwen. Zelfrespect verwijst naar geloven in je algehele waarde. Brede uitspraken als "Ik ben een goed mens" of "Ik ben een goede ondernemer" vallen in deze categorie omdat ze zijn opgebouwd uit meerdere elementen. Verbeteringen in je zelfeffectiviteit en zelfvertrouwen kunnen bijdragen aan je zelfrespect, wat daardoor een breder concept is.

Deze concepten overlappen elkaar vaak en zelfs psychologen hebben problemen om ze te scheiden.

Je zou het als volgt kunnen verduidelijken: je kunt genoeg vertrouwen hebben om te geloven dat je in staat bent om te leren hoe je een nieuw gerecht moet maken terwijl je tegelijkertijd de zelfeffectiviteit mist om te geloven dat je er al goed in zult zijn als je dat voor de eerste keer doet. Evenzo kun je geen vertrouwen hebben in jouw vermogen om te koken terwijl je wel gelooft dat je een goed persoon/ondernemer bent.

In de volgende paragrafen gaan we zelfvertrouwen analyseren om te zien waarom het nodig is en hoe we het kunnen verbeteren. We kunnen zelfvertrouwen definiëren als een houding over je vaardigheden en capaciteiten. Het betekent dat je jezelf vertrouwt en een gevoel van controle over je leven hebt.

Waarom is zelfvertrouwen zo belangrijk als iemand een sociale onderneming wil oprichten en runnen?

Het belangrijkste is dat het moeilijk, zo niet onmogelijk is om een bedrijf te runnen als je constant bang bent om fouten te maken en bang bent om niet goed genoeg te zijn. De gepresenteerde casestudy toonde aan dat positieve ervaringen en feedback iemand in staat kunnen stellen om risico te nemen en tegen alle verwachtingen in (slechte economische situatie, voortdurend veranderende wet- en regelgeving) een bedrijf te starten. Zo'n beslissing vergt veel moed. Zoals we hierboven al beschreven, is zelfvertrouwen gebaseerd op iemands perceptie, hoe iemand zichzelf ziet. Zijn/haar omgeving, de mensen die hij/zij om zich heen heeft, spelen ook een belangrijke rol in iemands zelfvertrouwen omdat we elkaar altijd beïnvloeden soms zelfs onbedoeld. Gelukkig komt je zelfvertrouwen niet uit één enkele bron. We kunnen minstens drie belangrijke factoren noemen die van invloed zijn op het zelfvertrouwen:

1. Aangeboren, zoals genen die de neuro chemische balans in je hersenen beïnvloeden
2. Sociale druk, je natuurlijke/sociale omgeving
3. Het deel waar je controle over hebt, keuzes die je maakt, risico's die je neemt.

We kunnen deze drie factoren niet volledig scheiden omdat ze elkaar overlappen en externe en interne factoren gemengd zijn. Je huidige keuzes, beslissingen (3) kunnen producten zijn van mislukkingen uit je verleden of te wijten aan erfelijke factoren (1), dus het deel waar je controle over hebt (3) is een samenstelling van meerdere factoren.

Studies hebben aangetoond dat een groot zelfvertrouwen kan leiden tot meer kansen om te verbeteren. Het is een klassieke ‘trial & error’-situatie waarbij hoe meer je probeert, hoe meer je zult leren. Dat gaat op zolang mislukkingen je er niet onder krijgen.

Zelfvertrouwen is natuurlijk geen maatstaf voor jouw werkelijke vaardigheden. Als je ergens goed in bent, kan je zelfvertrouwen groeien maar deze twee dingen gaan niet altijd samen. Kijk maar naar de grappige fuck-up video's op internet, waarin mensen meer vertrouwen in zichzelf hebben dan hun feitelijke kennis/praktijk rechtvaardigen. Zelfvertrouwen meet dus niet direct je werkelijke vaardigheden maar draagt bij aan het proces om ergens goed in te worden. Met andere woorden, zelfvertrouwen helpt je om risico's te nemen en daardoor tastbare verbeteringen in je leven aan te brengen. Soms bestaat er slechts een dunne grens tussen gezond zelfvertrouwen en totale roekeloosheid. Waar je op moet letten, is dat, hoewel zelfvertrouwen kwetsbaar is en veel factoren in je leven er een effect op kunnen hebben, je nooit moet opgeven. Paradoxaal genoeg is ervaring datgene wat je zelfvertrouwen kan vergroten maar ook juist schade kan veroorzaken.

Hitchiker’s gids naar gezond zelfvertrouwen:

Twijfel aan jezelf kan goede ideeën in je verstikken, of zoals het kan worden gevonden in het Oxford Handbook of Positive Psychology: “Als de persoon geen vertrouwen heeft, zal er opnieuw geen actie zijn. Daarom wordt een gebrek aan vertrouwen soms 'verlammende twijfel' genoemd. Twijfel kan de inspanning belemmeren voordat de actie begint of terwijl deze aan de gang is.”

Wat moet je daarom doen om je zelfvertrouwen te vergroten? De tips die we hieronder delen, zijn van Charlie Houpert, auteur en eigenaar van een YouTube-kanaal met bijna 5 miljoen abonnees. Op zijn kanaal legt hij concepten uit gerelateerd aan charisma, zelfvertrouwen, en leert hij je trucjes om je te helpen in de meest voorkomende sociale situaties.

 
1. Wees eerlijk tegen jezelf!

Dat is een alledaagse manier om zelfvertrouwen te oefenen. Waarom is het belangrijk om eerlijk tegen jezelf te zijn? Als sociaal ondernemer moet je jezelf af en toe ongemakkelijke vragen stellen, zoals “Waarom run ik een sociale onderneming? Doe ik het vanwege winst of goede reputatie? Is mijn intentie nog steeds oprecht en onbaatzuchtig?” Het beantwoorden van zelf reflecterende vragen kan je helpen te accepteren wie je werkelijk bent en wat je met je bedrijf wilt bereiken. Daardoor kun je authentiek blijven in de ogen van jezelf en anderen, jezelf helder zien kan een enorm positief effect hebben op je gevoel van eigenwaarde. Het punt is om te stoppen met het verbergen van delen van jezelf voor andere mensen en ook voor jezelf. Wanneer je jezelf begint te accepteren inclusief je gebreken, zal zelfvertrouwen vanzelf komen.

2. Work out!

Bewegen is niet alleen voor degenen die gezond willen blijven of willen afvallen, het kan een enorme boost geven aan je zelfvertrouwen. Lichaamsbeweging verbetert je humeur en je zelfvertrouwen. Regelmatig sporten vereist commitment en volhouden van die toewijding is een prestatie. Als je vasthoudt aan een nieuwe gezonde gewoonte, voel je je niet alleen zelfverzekerder maar kun je op de lange termijn ook verbeteringen aan je lichaam en gezondheid zien.

3. Probeer dingen uit waarbij je je ongemakkelijk voelt.

We zeggen niets nieuws als we stellen dat het ongemakkelijk is om uit je comfortzone te moeten stappen. Zelfvertrouwen gaat over je comfortabel voelen in een groot aantal verschillende situaties ook die waarin de meeste mensen zich ongemakkelijk voelen. Als je elke dag je comfortzone oprekt, heb je heel snel een bredere comfortzone en voel je je comfortabeler zelfs op gebieden waar je je voorheen ongemakkelijk voelde. Hier geldt hetzelfde als bij het sporten. Het is belangrijk dat je regelmatig je comfortzone oprekt in plaats van jezelf af en toe in het diepe te gooien. Je hoeft in het begin geen grote veranderingen door te voeren vooral niet als je nogal verlegen bent. Je kunt bijvoorbeeld proberen een gesprek te beginnen met iemand die nieuw is. Bouw langzaam de moed op om dingen te doen die voorheen eng leken.

4. Omgaan met je bedriegersyndroom

Het bedriegersyndroom is de situatie waarin je jezelf ervan overtuigt dat je prestaties niet echt meetellen en dat je als bedrieger zult worden ontmaskerd. Deze twijfel kan binnensluipen omdat het gemakkelijker is om fouten te onthouden, maar moeilijker om successen te onthouden. Maak er een gewoonte van om regelmatig op te schrijven of te reflecteren op dingen die je goed hebt gedaan. Het is gemakkelijker om vertrouwen te hebben in je capaciteiten als je ze onthoudt.

Dit zijn allemaal manieren om aan je zelfvertrouwen te werken maar misschien wel het belangrijkste is om geduld met jezelf te hebben. Je vraagt je misschien af, hoe weet ik zeker dat ik niet arrogant zal worden tijdens het hele proces van ontwikkeling van mijn zelfvertrouwen? Zoals bekend is arrogantie meer het gevolg van onzekerheid dan van veel zelfvertrouwen. Zelfvertrouwen is zelfvoldoening terwijl arrogantie externe bevestiging vereist om je goed te voelen. Misschien ken je mensen om je heen die opscheppen om erkenning van anderen te krijgen. Iemand vol zelfvertrouwen is in staat assertief te zijn en voor zichzelf op te komen en het is onwaarschijnlijk dat hij daarbij een toon aanneemt die anderen als arrogant ervaren. Vreemd genoeg is de beste verdediging tegen arrogantie het ontwikkelen van echt zelfvertrouwen.

Het belang van zelfvertrouwen in sociale ondernemingen

Zelfvertrouwen is essentieel voor bijna elk aspect van ons leven maar toch hebben veel mensen moeite om het te vinden. Dit kan een vicieuze cirkel worden: mensen die geen zelfvertrouwen bezitten, hebben minder kans om het succes te behalen dat hen meer zelfvertrouwen zou kunnen geven. In een sociale onderneming is zelfvertrouwen belangrijk om je bedrijf te starten, om te geloven in je eigen kunnen. Zelfverzekerde mensen wekken vertrouwen bij anderen op: stakeholders, collega's, klanten en vrienden. Je kunt je visie/product niet aan anderen verkopen als je er niet in gelooft. Zelfvertrouwen moet een vast onderdeel zijn van het leven van een sociaal ondernemer. Het werk en de moeite die je investeert in het opbouwen van een gezond zelfvertrouwen werpt uiteindelijk zijn vruchten af waarna je er jarenlang van kunt genieten. Het vertrouwen van anderen winnen is één van de belangrijkste succesfactoren om te kunnen slagen. Zonder zelfvertrouwen hebben mogelijke stakeholders, partners, klanten geen vertrouwen in jou dus gaan ze zakendoen met iemand anders, elders. Samenvattend: jouw zelfvertrouwen kan ook anderen inspireren en maakt het voor jou gemakkelijker om anderen te overtuigen om samen te werken in jouw sociale onderneming.