Lesstof

Gastronomie, culinair erfgoed en eten zijn de afgelopen jaren uitgegroeid tot één van de belangrijkste toeristische niches. Dit is extra belangrijk voor de regio's in het zogenaamde lege Europa. De ontwikkelingsmogelijkheden zijn daar doorgaans slechter dan in de rest van Europa ten gevolge van de ontvolking van het platteland waarmee veel Europese landen worden geconfronteerd. Andere specifieke en gerelateerde uitdagingen zijn:

• Demografisch (vergrijzing, emigratie naar stedelijke gebieden, lage geboortecijfers);
• Economisch (hoge werkloosheidscijfers, lage activiteit, hoge vertegenwoordiging van de primaire sector in het BBP) en;
• Gebrek aan openbare diensten.

Daarom is het uiterst belangrijk voor de ondernemers om de juiste kansen te zien waardoor mensen een echt beeld kunnen krijgen van het erfgoed, de cultuur en de tradities van een bestemming. De mogelijkheid om lokale tradities te laten zien en lokale gemeenschappen te betrekken, biedt meerdere kansen voor lokale ondernemers om unieke producten, diensten en ervaringen op hun eigen bestemming te ontwikkelen.

Kansen in leeg Europa op het gebied van gastronomie, culinair erfgoed en eten, indien correct omschreven, kunnen om verschillende redenen een enorme stimulans zijn voor het toerisme in een bepaalde regio:

• Mensen gaan geld uitgeven in lokale restaurants en tijdens lokale festivals en tentoonstellingen wat in hoge mate zal bijdragen aan de lokale economie als geheel;
• Mensen genieten van hun ervaring en zullen in de toekomst, waarschijnlijk regelmatig deelnemen aan dergelijke activiteiten wat bijdraagt aan een gezonde en duurzame lokale omgeving;
• Er worden interculturele verbindingen gelegd die bijdragen aan het behoud van erfgoed en de lokale tradities.

Inmiddels weet je wat de term sociale onderneming betekent en welke de stappen moeten worden genomen om een onderneming in de gastronomie, culinair erfgoed en de voedingssector te starten. In de volgende unit kun je meer leren over hoe je de kansen die het lege Europa biedt op gebied van gastronomie, culinair erfgoed en voedsel kunt vinden.

De eerste stap in het vinden van kansen is het uitvoeren van een vergelijkende analyse en een analyse van de concurrenten. Wat doen andere mensen in jouw werkgebied? Zo kun je jouw positie in de markt bepalen. Het is belangrijk om dergelijke analyses uit te voeren om de sterke punten van je concurrenten boven water te krijgen. De concurrenten moeten worden geselecteerd op basis van hun locatie, werkgebied en het soort producten, diensten en ervaringen die ze aanbieden. Voor dit doel kunnen verschillende selectiecriteria worden gebruikt, waaronder de volgende:

• Culturele en natuurlijke context – dit zijn de natuurlijke en culturele aantrekkelijkheid van je locatie;
• Product – wat is de kwaliteit van de aangeboden producten/diensten/ervaringen;
• Klantervaring – Hoe goed is de kwaliteit van de aangeboden producten/diensten/ervaringen en hoeveel wordt er al aangeboden;
• Aangeboden communicatie – wat is de kwaliteit van de communicatie die gericht is op het promoten van de aangeboden producten/diensten/ervaringen;
• Diversiteit – Hoeveel verschillende producten/diensten en ervaringen worden er al aangeboden;
• Positionering – hoe groot is het gebied waar de producten/diensten/ervaringen worden aangeboden;
• Innovatie – wat is er vernieuwend in de aangeboden producten/diensten/ervaringen.

Menselijke hulpbronnen zijn een belangrijke factor die een sleutelrol speelt in de ontwikkeling en het concurrentievermogen van elke onderneming, met name in de gastronomie, het culinaire erfgoed en de voedingssector. Om deze reden is opleiding en professionalisering van personeel van cruciaal belang voor de welvaart en succesvolle toekomst van een sociale onderneming. Het speelt een sleutelrol in concurrentiestrategieën in de sector waarin werknemers, ondernemers, particuliere instellingen, universiteiten en publieke sector essentieel zijn voor het realiseren van een succesvolle en duurzame sector.

De noodzaak om over gespecialiseerde professionals te kunnen beschikken, vereist training die multidisciplinair en flexibel moet zijn en een aantal onderwerpen moet behandelen om ondernemerschap en creativiteit te bevorderen. De training moet ook de nieuwste trends bevatten zodat die gemakkelijk kunnen worden overgenomen in de betrokken sector.

Netwerken is de perfecte manier om nieuwe dingen te leren. Je kunt netwerken door deelname aan verschillende vergaderingen, beurzen, seminars en congressen - allemaal even belangrijk voor de ontwikkeling van nieuwe talenten en competenties die in de toekomst kunnen worden ingezet. Om concurrentievoordeel te kunnen behalen ten opzichte van andere sociale ondernemingen in de gastronomie, het culinaire erfgoed en de voedingssector is het daarom noodzakelijk om multidisciplinaire training inclusief de nieuwste trends te bieden door:

• Bepaal de behoefte aan vaardigheden en opleiding bij het beschikbare personeel;
• Ontwikkel plannen en keuren voor jaarlijkse trainingen voor prekwalificatie van het personeel goed om gelijke tred te kunnen houden met de actuele trends;
• Werk samen met andere stakeholders om kennis, technologie en good practices over te kunnen dragen.

Bovendien is één van de grootste kansen voor de ontwikkeling van sociaal ondernemerschap, vooral in de regio's van het zogenaamde lege Europa, de bevordering van samenwerking tussen verschillende actoren – zowel publiek als privaat. Maatschappelijk ondernemen in de gastronomie, culinair erfgoed of foodsector is geen gemakkelijke opgave en zeker niet eentje die je alleen moet doen. Vanuit operationeel oogpunt vereist het vinden van kansen voor sociaal ondernemerschap het opzetten van kanalen die gezamenlijk werk mogelijk maken van alle belanghebbenden. Zij die zo betrokken zijn bij de regionale waardeketen kunnen bijdragen aan een gemeenschappelijk doel. Al deze actoren zijn van fundamenteel belang voor het structureren en ontwikkelen van een reeks kwaliteitsproducten/diensten/ervaringen. De volgende stappen kunnen helpen bij het tot stand brengen van samenwerking met verschillende publieke en private belanghebbenden:

• Definieer een duidelijke strategie en een “roadmap” om in dezelfde richting te werken, met een gedeelde en bewuste visie;
• Stem belangen van alle betrokken deelnemende actoren op elkaar af op het gebied van doelen en inspanningen om belangen te bereiken ten gunste van een gezamenlijk doel;
• Ontwerp en ontwikkel instrumenten om verschillende actoren in staat te stellen deel te nemen en gemeenschappelijke principes te delen en overeenstemming te bereiken om kansen te grijpen en eventuele conflicten op te lossen;
• Zorg voor de deelname van de lokale en regionale gemeenschap door specifieke processen te beschrijven die de presentatie van informatie, debat en raadpleging mogelijk maken.